Şam yalnızca Suriye’nin başkenti değil; dünyanın kesintisiz olarak yerleşilmiş en eski başkenti olarak anılıyor. Binlerce yıl boyunca Ârâmî, Yunan, Roma, Bizans ve İslam medeniyetleri üst üste gelip her biri sokaklarına, çarşılarına, evlerine ve mutfağına izini bıraktı. Bu rehber, bir sonraki Şam yolculuğunuz için başlangıç noktası olarak Şam neyle ünlü sorusunu yanıtlıyor.
Şam’ı ünlü yapan tarihî yapılar
Emevi Camii
Emevi Camii, İslam tarihinin en büyük camilerinden biri. Sekizinci yüzyılın başında Halife Velid bin Abdülmelik döneminde, önce Ârâmî tapınağı, sonra Roma tapınağı, ardından kilise olan bir alanın üzerine inşa edildi. Cenneti betimleyen altın mozaikleri, üç minaresi, Kartal Kubbesi ve avlusunun içindeki Hz. Yahya’nın başının bulunduğu makamla tanınıyor. Gün batımında, mermer duvarları güneşin renklerini aldığında yapılan ziyaret unutulmuyor.
Şam Kalesi
Kale, Eski Şehir’in kuzeybatı köşesinde yer alıyor ve dünyada bir tepeye değil düz zemine inşa edilmiş az sayıdaki kaleden biri. Selçuklu döneminde yapıldı, Eyyubîler yeniden inşa etti; on iki kulesi ve devasa surları hâlâ şehri savunmanın uzun tarihine tanıklık ediyor.
Azm Sarayı
Azm Sarayı, Osmanlı döneminde Şam mimarisinin zirvesini temsil ediyor; vali Esad Paşa el-Azm tarafından 1749’da yaptırıldı. Harem, selamlık ve hizmet bölümlerine ayrılıyor; havuzları, ağaçları ve renkli ahşap oymalarıyla süslü. Bugün içinde eski Şam yaşamından sahneler sergileyen Halk Gelenekleri Müzesi bulunuyor.
Düz Sokak, Bab Şarki ve Bab Tuma
Düz Sokak (Via Recta) İncil’de geçiyor; Eski Şehir’i batıdan doğuya kat eden Roma yolu. Üzerinde Hananya Kilisesi, Roma kemeri ve Bab Şarki yer alıyor; ondan ayrılan sokaklar ise en güzel Şam evlerinin bulunduğu, bugün restoran, kafe ve butik otellere dönüşmüş Bab Tuma mahallesini oluşturuyor.
Kasiyun Dağı
Kasiyun Dağı Şam’a kuzeyden bakıyor ve şehrin tamamını gece ışıl ışıl görmek için en uygun yer. Hakkında pek çok halk anlatısı var; bunlardan biri tarihin ilk cinayetine tanıklık ettiği söylenen Kan Mağarası.
Şam’ın çarşıları ve el sanatları
Hamidiye Çarşısı
Suriye’nin en ünlü çarşısı; Nasr Caddesi’nden Emevi Camii kapısına kadar uzanıyor ve metal çatısı 1925’te Fransız uçaklarının açtığı kurşun delikleriyle dolu. Çarşıda kumaş, abaya, hediyelik eşya ve bakır dükkânları var; Arap dondurmasıyla ünlü Bekdaş ise her ziyaretçi için zorunlu durak.
Medhat Paşa ve Buzuriye çarşıları
Buzuriye baharat, şifalı ot ve tatlı kokusuyla tanınıyor; içinde dokuz kubbesiyle mimari bir şaheser olan Esad Paşa Hanı bulunuyor. Medhat Paşa Çarşısı ise Düz Sokak’ın devamı ve kumaşlarıyla ünlü.
Şam brokarı ve sedef kakma
Şam’ın adı, dünyaca bilinen damask kumaşıyla özdeşleşti. Altın ve gümüş tellerle işlenen brokar, Şam dokumalarının en görkemlisi; Kraliçe II. Elizabeth’e düğün gününde bir parça hediye edilmişti. Şehir ayrıca sedef kakmalı ahşap mozaiği, Şam kılıcı, kabartmalı bakır işleri ve üflemeli camıyla tanınıyor.
Şam’ın ünlü yemekleri ve tatlıları
Şam mutfağı Orta Doğu’nun en zengin mutfaklarından. Şehir şunlarla tanınıyor:
- Arap dondurması: Hamidiye’deki Bekdaş’ta elde dövülen ve Halep fıstığına bulanan booza.
- Şam şavurması: ince ekmekle, sarımsak ve turşuyla dürülüyor.
- Kibbe, dolmalar ve fette: nohut, zeytinyağı ve sadeyağla yapılan fette klasik bir Şam kahvaltısı.
- Tatlılar: Şam barazek’i, gureybe, mamul, fıstıklı baklava ve peynirli Nablus künefesi.
- Reçeller: Şam gülü, kayısı ve turunç reçelleri.
- İçecekler: seyyar satıcılardan meyan kökü, demirhindi ve Şam dutu şerbeti.
Çiçekler ve doğa: yasemin, gül ve Guta
Şamlılar şehirlerine “Yasemin Şehri” diyor; yasemin eski evlerin duvarlarına tırmanıyor ve sokakları kokutuyor. Şam ayrıca buradan bütün dünyaya yayılan Şam gülüyle (Rosa damascena) ünlü; gül suyu, reçel ve parfüm bu gülden yapılıyor. Şehri, tarih boyunca Şam’ın meyve ve sebze deposu olan yeşil vaha Guta çevreliyor.
Şam evi
Geleneksel Şam evi dışarıya kapalıdır ve bunun yerine bir iç avluya — ard ed-diyar — açılır. Avlunun ortasında bir havuz, çevresinde limon, turunç ve yasemin ağaçları bulunur; duvarlar siyah-beyaz ablak taş işçiliği, ahşap oyma ve boyalı acemi panolarıyla süslenir. Bab Tuma, Kaymeriye ve Saruca’daki bu evlerin çoğu bugün butik otel ve restoran.
Şam’ı ziyaret için ipuçları
- En iyi zaman ilkbahar (mart–mayıs) ve sonbahar (eylül–kasım).
- Eski Şehir için yürüyerek en az bir tam gün ayırın.
- Güne Şagur ya da Meydan’da ful ve fette kahvaltısıyla başlayın, günü Bab Tuma kafelerinde ya da Kasiyun’da bitirin.
- Gümüş için Sağa Çarşısı’na, brokar için İpek Çarşısı’na, baharat ve Halep sabunu için Buzuriye’ye gidin.
Şam hakkında sık sorulan sorular
Şam neyle ünlüdür?
Şam, dünyanın kesintisiz yerleşilmiş en eski başkenti olmasıyla; Emevi Camii, Hamidiye Çarşısı, brokar, yasemin, Şam gülü ve Şam tatlılarıyla ünlüdür.
Şam’ın lakabı nedir?
Şam “Yasemin Şehri”, “Feyha” ve Arapçada “eş-Şam” olarak anılır.
Şam’ı gezmek için kaç gün yeter?
Eski Şehir ve başlıca yapıları için iki ila üç gün yeterli; Şam kırsalındaki Maalula ve Sednaya için bir gün daha eklenmeli.
Şam’da hangi yemekleri denemeliyim?
Bekdaş’ın Arap dondurması, Şam şavurması, fette, kibbe ve dolmalar; tatlı olarak barazek, mamul ve fıstıklı baklava.
Şam’ı ziyaret için en iyi zaman ne?
İlkbahar (mart–mayıs) ve sonbahar (eylül–kasım); Eski Şehir’de yürümek için hava en uygun bu dönemlerde.
Ziyaretinizi planlayın
Konaklama için Şam’da ucuz oteller rehberimize, seyahat hazırlığı için Suriye turist vizesi ve Suriye’ye nasıl gidilir yazılarımıza göz atın.
