Hama Suriye: Su Dolapları (Norialar) ve Apamea

Hama Suriye’nin orta kesiminde, Asi Nehri’nin iki yakasına yayılmış sakin bir şehirdir. Şehrin simgesi, yüzyıllardır nehrin üzerinde dönen ve dönerken çıkardığı iniltili ses kent kimliğinin bir parçası sayılan Hama su dolapları (norialar). Humus‘un 45 kilometre kuzeyinde yer alan şehir, nehir kıyısına uzanan bahçeleriyle ve Apamea’dan Şeyzer’e, Kasr İbn Verdan’a kadar uzanan zengin bir antik çevreyle tanınır. Bu yazıda şehrin en bilinen yüzlerini derledik.

Hama su dolapları: şehrin simgesi

Su dolapları Hama’nın en bilinen özelliğidir: Asi’nın suyunu yüksekteki kanallara kaldıran, bahçeleri sulayan, camileri ve hamamları besleyen büyük ahşap çarklar. Şehirde bugün yaklaşık 17 su dolabı kaldı. En ünlüsü, 21 metre çapıyla dünyanın en büyüğü kabul edilen Muhammediye; diğerleri arasında El-Erbaa (Bişriyat), Ca’beriye, Ma’muriye ve Osmaniye dolapları var. En eskileri Bizans dönemine uzanıyor ve Hama su dolapları UNESCO Dünya Mirası geçici listesine alındı. Gün batımında çarkların inlemesi ve savurduğu su zerreleri ortaya başka bir atmosfer çıkarıyor.

Hama’daki Azm Sarayı

Sarayı, Hama valisi olduğu dönemde, 1742’de Esad Paşa el-Azm yaptırdı; sonradan Şam’a geçip oradaki daha ünlü sarayını inşa etti. Hama’daki Azm Sarayı iç avlusu, ağaçları ve işlemeleriyle Suriye’nin en güzel Osmanlı saraylarından sayılır ve bugün Halk Gelenekleri Ulusal Müzesi’ni barındırır.

Ulu Cami ve Nuri Camii

Ulu Cami (el-Cami el-A’la) Suriye’nin en eski camilerinden sayılır; bir tapınağın, ardından bir Bizans kilisesinin bulunduğu alana inşa edilmiş ve zarar gördükten sonra tamamen yeniden yapılmıştır. Nuri Camii’ni ise Nureddin Zengi 1163’te Asi kıyısına yaptırdı; ahşap minberi ve kufi yazılı işlemeleriyle ünlüdür.

Apamea: dünyanın en uzun kolonlu caddesi

Hama’nın 55 kilometre kuzeybatısında, MÖ 4. yüzyılda Selökos Nikator tarafından kurulan antik Apamea kenti yer alır. Yaklaşık iki kilometre uzunluğundaki kolonlu caddesiyle ünlüdür; bu cadde Roma dünyasının en uzun kolonlu caddesi kabul edilir. Kent ayrıca en büyük Roma tiyatrolarından biriyle ve Gab Ovası’na bakan Mudik Kalesi’yle tanınır.

Şeyzer Kalesi ve Kasr İbn Verdan

Şeyzer Kalesi, Hama’nın kuzeyinde Asi kıyısındadır ve “el-İtibar” kitabının yazarı şövalye emir Usame bin Münkız’ın doğduğu yerdir. Kasr İbn Verdan ise Hama’nın doğu bozkırında bir Bizans şaheseridir; 564 yılında, Konstantinopolis mimarlığı örnek alınarak tuğla ve bazalttan inşa edilmiştir.

Hama usulü peynirli helva

Humus bu unvan için Hama’yla yarışsa da, kaymaklı, şerbetli ve fıstıklı Hama peynirli helvası pek çok kişiye göre Suriye’nin en iyisidir; şehirde Alemeyn Caddesi ve Hazır mahallesindeki dükkânlar bu tatlıyla ünlüdür. Hama ayrıca şuaybiyat, katıfe ve Hama baklavasıyla tanınır.

Hama mutfağı

• Hama kibbesi: Şehir tepsi kibbesi, yoğurtlu kibbe ve saç kibbesiyle tanınır.
• Dolmalar ve “şeyh kabağı”: Hama ziyafet sofralarının klasikleri.
• Melihi ve şakriye: Yoğurtlu et yemekleri.
• Hama ekmeği: Saçta pişirilen ince yufka ekmek.
• Avame ve zülbiye: Hama’nın sevilen halk tatlılarından.

Geleneksel el sanatları

Hama işlemeli kumaşlarıyla ve altın ile gümüş ipliklerle işlenmiş siyah Hama abalarıyla tanınır. Kilaniye mahallesinde geleneksel tezgâhlarda sürdürülen el dokumacılığı ve sayılı ailenin kuşaktan kuşağa taşıdığı ahşap su dolabı yapımı da şehrin zanaatları arasındadır.

Hama ve çevresinde doğa

Hama’yı Asi’nin bahçeleri, verimli Gab Ovası, Mesyaf ve batıda sahil dağları; doğuda ise tarihî Selemiye kuşatır. Şehirde Hamam el-Hara ile nehre bakan Ümmü’l-Hasan bahçeleri bulunur. Hama ayrıca Şeria ve Ümmü’l-Hasan gibi Asi kıyısına uzanan kamusal bahçeleriyle tanınır.

Hama Suriye gezisi için ipuçları

• Su dolaplarını görmek için en iyi zaman, nehrin debisinin yükseldiği ve çarkların tam güçle döndüğü ilkbahar ve yaz.
• Gün batımında Asi kıyısında Muhammediye su dolabından El-Erbaa dolaplarına kadar yürüyün.
• Apamea, Mudik Kalesi ve Gab Ovası için bir gün ayırın.

Hama Suriye hakkında sık sorulan sorular